Phòng vệ thương mại và CBAM: hai thách thức lớn với thép xuất khẩu
Thuế chống bán phá giá, biện pháp tự vệ, điều tra lẩn tránh và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU. Doanh nghiệp thép cần hiểu và chuẩn bị thế nào.
Thép xuất khẩu đối mặt với hai nhóm rào cản: các biện pháp phòng vệ thương mại truyền thống và các quy định mới về phát thải carbon.
Phòng vệ thương mại
- Chống bán phá giá: áp thuế khi nước nhập khẩu cho rằng hàng được bán với giá thấp hơn giá trị thông thường, gây thiệt hại cho ngành sản xuất trong nước.
- Chống trợ cấp: áp thuế khi cho rằng hàng được hưởng trợ cấp không phù hợp.
- Tự vệ: hạn ngạch hoặc thuế bổ sung áp dụng chung cho hàng nhập khẩu khi nhập khẩu tăng đột biến.
- Chống lẩn tránh: áp thuế với hàng bị cho là đi vòng qua nước thứ ba để né thuế.
Thép Việt Nam đã và đang là đối tượng của nhiều vụ điều tra ở các thị trường như Mỹ, EU, Canada, Úc, Ấn Độ và các nước ASEAN. Một số thị trường cũng áp dụng thuế quan riêng với thép nhập khẩu vì lý do an ninh quốc gia.
Doanh nghiệp nên làm gì
- Theo dõi cảnh báo từ cơ quan phòng vệ thương mại thuộc Bộ Công Thương và hiệp hội thép.
- Hợp tác đầy đủ khi bị điều tra: trả lời bảng câu hỏi đúng hạn, minh bạch số liệu. Doanh nghiệp không hợp tác thường chịu mức thuế cao nhất.
- Hệ thống sổ sách, chứng từ chặt chẽ về chi phí, giá bán, nguồn nguyên liệu để chứng minh khi cần.
- Đa dạng hoá thị trường để giảm phụ thuộc.
CBAM của EU
- Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) áp dụng cho sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, hydro, điện nhập khẩu vào EU.
- Giai đoạn chuyển tiếp từ tháng 10/2023 đến hết năm 2025 yêu cầu báo cáo lượng phát thải. Từ năm 2026, nhà nhập khẩu EU bắt đầu có nghĩa vụ tài chính tương ứng với lượng phát thải gắn với hàng nhập khẩu, theo lộ trình EU quy định.
- Nhà nhập khẩu EU sẽ yêu cầu nhà cung cấp cung cấp dữ liệu phát thải của sản phẩm.
Chuẩn bị cho CBAM
- Đo lường, kiểm kê phát thải khí nhà kính của nhà máy theo phương pháp được EU chấp nhận.
- Lưu giữ dữ liệu theo từng sản phẩm, từng lô.
- Đầu tư công nghệ giảm phát thải, năng lượng sạch để tăng sức cạnh tranh dài hạn.
Các quy định này chi tiết và thay đổi theo thời gian. Hãy tham khảo hướng dẫn chính thức và chuyên gia tư vấn khi xây dựng hệ thống.