Xuất khẩu thép: sản phẩm, thị trường và rủi ro
Thép Việt Nam đã xuất khẩu sang nhiều châu lục. Các nhóm sản phẩm chính, yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật, và những rủi ro đặc thù của ngành thép.
Ngành thép Việt Nam phát triển mạnh với nhiều nhà sản xuất lớn, xuất khẩu đến ASEAN, EU, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc và nhiều thị trường khác.
Nhóm sản phẩm chính
- Thép xây dựng: thép cây, thép cuộn.
- Thép cán nóng (HRC), cán nguội (CRC).
- Thép mạ: tôn mạ kẽm, mạ nhôm kẽm, tôn mạ màu.
- Ống thép, thép hình.
- Sản phẩm từ thép: kết cấu thép, đinh, dây thép, lưới thép, phụ kiện.
Tiêu chuẩn kỹ thuật
Khách hàng thường yêu cầu sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế hoặc của nước nhập khẩu, ví dụ JIS (Nhật), ASTM (Mỹ), EN (châu Âu), AS/NZS (Úc, New Zealand), KS (Hàn Quốc). Mỗi lô hàng cần chứng chỉ chất lượng của nhà máy (Mill Test Certificate) ghi thành phần hoá học, cơ tính, kích thước.
Một số thị trường yêu cầu chứng nhận sản phẩm bắt buộc trước khi nhập khẩu.
Đặc thù giao dịch
- Giá biến động theo giá nguyên liệu (quặng sắt, than cốc, thép phế) và cung cầu khu vực.
- Đơn hàng giá trị lớn, thường thanh toán bằng L/C.
- Vận chuyển bằng tàu hàng rời hoặc container tuỳ sản phẩm và khối lượng.
- Bảo quản chống gỉ trong quá trình vận chuyển đường biển.
Rủi ro lớn nhất: phòng vệ thương mại
Thép là ngành bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại nhiều nhất thế giới: thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ, điều tra lẩn tránh thuế. Thuế có thể thay đổi đột ngột, ảnh hưởng lớn đến khả năng cạnh tranh. Xem bài riêng về phòng vệ thương mại và CBAM.
Doanh nghiệp thương mại thép
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thép là công ty thương mại, mua từ nhà máy và bán ra nước ngoài. Cần đặc biệt cẩn trọng với quy tắc xuất xứ: thép nhập khẩu chỉ qua gia công đơn giản tại Việt Nam có thể không được coi là xuất xứ Việt Nam, dẫn đến rủi ro bị điều tra lẩn tránh thuế.